Yeni Corona Salgını ve Korunma Yöntemleri

YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) SALGINI VE KORUNMA YÖNTEMLERİ


Genel Toplum ve İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından

Koronavirüs (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Ağır Akut Solunum Sendromu (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. İnsan, yarasa, domuz, kedi, köpek, kemirgen ve kanatlılarda bulunabilmektedirler (evcil ve yabani hayvanlarda). Koronavirüsler zoonotik hastalıklar olup, hayvanlardan bulaşarak insanlarda hastalık yapabilen hastalıklardır. Detaylı araştırmalar sonucunda, SARS-CoV'un misk kedilerinden, MERS-CoV'un ise tek hörgüçlü develerden insanlara bulaştığı ortaya çıkmıştır. Henüz insanlara bulaşmamış olan ancak hayvanlarda saptanan birçok Koronavirüs mevcuttur.


SARS-CoV, 21. yüzyılın ilk uluslararası sağlık acil durumu olarak 2003 yılında, daha önceden bilinmeyen bir virüs halinde ortaya çıkmış olup yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Yaklaşık 10 yıl sonra Koronavirüs ailesinden, daha önce insan ya da hayvanlarda varlığı gösterilmemiş olan MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) Eylül 2012'de ilk defa insanlarda Suudi Arabistan’da tanımlanmış; ancak daha sonra aslında ilk vakaların Nisan 2012’de Ürdün Zarqa’daki bir hastanede görüldüğü ortaya çıkmıştır. SARS ile uzaktan bağlantılı olmasına rağmen, yaşanmış olan SARS tecrübesinden ötürü endişe oluşturmuştur.


31 Aralık 2019'da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin Ülke Ofisi, Çin'in Hubei eyaletinin Vuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen zatürre vakalarını bildirmiştir. 7 Ocak 2020’de etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir Koronavirüs (2019-nCoV) olarak tanımlanmıştır. Daha sonra 2019-nCoV hastalığının adı COVID-19 olarak kabul edilmiştir.


Koronavirüslerin küresel düzeyde korku ve paniğe neden olmalarının sebebi bulaşıcılıklarının ve fatalite hızının1 (ölümcüllük düzeyinin) yüksek olmasıdır. Fatalite hızı SARS salgınında %11 ve MERS’te %35-50 arasında iken şu an için eldeki veriler ile COVID19 fatalite hızı %2 civarındadır. İlk izlenimlerde belirti vermeyen vakaların da olması nedeniyle hafif seyirli olabileceği düşünülmekle birlikte izlenmeye devam edilmesi gerekmektedir. Domuz gribi ve kuş gribi gibi mevsimsel griplerin fatalite hızı %0,01 (yeni binde 1) olduğu düşünüldüğünde COVİD-19 hastalığının öldürücülüğü mevsimsel gripten 20 kat fazladır.


not:Fatalite hızı: Belli bir hastalık nedeniyle tanı konulmuş hastalar için ölüm oranı



COVID-19 Vakalarında Türkiye ve Çevresinde Güncel Durum



Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından günlük olarak yayınlanan ve en son 23.02.2020 tarihinde yayınlanan durum raporuna2 göre Avrupa’da ve özellikle komşumuz İran’da COVİD19 vakaları ciddi düzeyde artış göstermektedir. Gerek Avrupa ve Asya bölgelerindeki, gerek ise küresel düzeydeki vakalardaki artış ve yayılım ülkemizde de vakaların görülmeye başlayabileceğini göstermektedir.



Şekil:Dünyadaki durum

COVİD-19 hastalığının aşısı ve hastalığa özel bir tedavisi de yoktur. Hastalar genel destekleyici tedavi altına alınmaktadır. Aşısının ve hastalığa özgü bir tedavisinin olmaması hastalıktan KORUNMA tedbirlerini ön plana çıkartmaktadır.


Bazı sektörler ve meslekler küresel salgınlardan ilk önce ve daha yüksek düzeyde etkilenirler. Bu sektörlerin başında sağlık, turizm, ulaşım ve taşımacılık sektörleri gelmektedir. Özellikle bu sektörlerde çalışanlar korunma önlemlerine büyük önem göstermelidirler.


COVİD-19 Korunma Yöntemleri

2019 yılında ortaya çıkan yeni Coronavirus enfeksiyonunu önleyecek bir aşı mevcut değildir. Enfeksiyonu önlemenin en iyi yolu bu virüse maruz kalmaktan kaçınmaktır. Enfeksiyonun yayılmasını önlemek için standart öneriler arasında düzenli el yıkama, öksürme ve hapşırma sırasında ağız ve burnun kapatılması, et ve yumurtaların iyice pişirilmesi yer almaktadır. Öksürme ve hapşırma gibi solunum yolu rahatsızlığı belirtileri gösteren kişilerle yakın temastan kaçınılmalıdır.


Diğer koronavirüs (Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) ) nedeniyle önceki salgınlar sırasında, insandan insana bulaşma damlacıklar, temas ve fomitler yoluyla gerçekleşmiştir, bu da COVID-19 bulaşma yolunun benzer olabileceğini düşündürmektedir. Akut solunum yolu enfeksiyonu genel bulaşma riskini azaltmak için temel ilkeler aşağıdaki gibidir:


  • Akut solunum yolu enfeksiyonu geçiren kişilerle yakın temastan kaçınmak
  • Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra sık sık el yıkamak
  • Çiftlik hayvanları veya vahşi hayvanlarla korunmasız temastan kaçınmak
  • Akut solunum yolu enfeksiyonu semptomları olan kişiler öksürürken görgü kurallarına uymalıdır (başka insanlarla mesafeyi koruyun, öksürürken ve hapşırırken tek kullanımlık mendil veya kıyafetler kullanarak ağız ve burnunuzu örtün ve ellerinizi yıkayın).
  • Sağlık tesislerinde, hastanelerde, özellikle acil servislerde standart enfeksiyon önleme ve kontrol uygulamalarını yaymak.

COVID-19 (Yeni Koronavirüs) bulaşmasını önlemek için yapılması gerekenler:



  • Ellerinizi sık sık, en az 20 saniye süreyle su ve sabunla yıkayın. Su ve sabun mevcut değilse alkol bazlı el ovma solüsyonu kullanarak ellerinizi temizleyebilirsiniz,
  • Gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza yıkanmamış ellerle dokunmaktan kaçının,
  • Ateş ve öksürüğü olan hasta insanlarla temastan kaçının,
  • Halen yeni koronavirüs vakalarının yaşandığı bölgelere seyahat planlıyorsanız, kalabalık ortamlardan, hayvanlardan(canlı veya ölü), hayvan pazarlarından uzak durun,
  • Çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünlerin tüketiminden kaçının. Çiğ et, süt, yumurta veya iyi gıda güvenliği uygulamalarına göre pişirilmemiş gıdalar hastalığın bulaşmasına neden olabileceğinden dikkat edilmelidir,
  • Daha yaşlı yetişkinler ve altta yatan sağlık sorunları bulunan kişiler daha ciddi hastalık riski altında olabilecekleri için riskli bölgelere seyahat etmeyi planlıyorlarsa mutlaka bir sağlık uzmanına danışmalıdırlar.
  • Hasta hayvanları ve hastalıktan ölmüş hayvanları yemekten kaçınılmalıdır.
  • Yeni Koronavirüs enfeksiyonu, influenza virüsünün neden olduğu grip ile karıştırılmamalıdır. (Gripte kullanılan antiviral tedaviler etkili değildir.)
  • Maske kullanın.
Bir maske nasıl takılır, kullanılır, çıkarılır ve atılır?
  • Maskeyi takmadan önce, ellerinizi alkol bazlı dezenfektan ile temizleyin veya sabun ve su ile yıkayın.
  • Ağız ve burnu maske ile örtün ve yüzünüzle maske arasında boşluk olmadığından emin olun.
  • Maskeyi kullanırken maskeye dokunmaktan kaçının; maskenize dokunursanız, ellerinizi alkol bazlı dezenfektanla veya sabun ve su ile temizleyin.
  • Maskeyi nemli olduğu anda yenisiyle değiştirin ve tek kullanımlık maskeleri tekrar kullanmayın.
  • Maskeyi arkadan çıkarın (maskenin önüne dokunmayın); derhal kapalı bir çöp kutusuna atın; ellerinizi alkol bazlı dezenfektanla temizleyin veya sabun ve su ile yıkayın.


Genel olarak virüs enfeksiyonlarından korunmak için yapılacak en etkili korunma yöntemi ELLERİN YIKANMASIdır. Eller aşağıdaki durumlarda muhakkak yıkanmalıdır:



  • Öksürdükten ve hapşırdıktan sonra
  • Hasta bir kişiyle görüştükten sonra
  • Dışarıdan eve gelindiğinde
  • Para, … vb gibi kirli bir şeyle temas ettikten sonra
  • Yemek hazırlamadan önce, yemek hazırlarken ve sonrasında,
  • Yemek yedikten sonra,
  • Elleriniz kirlendiğinde,
  • Hayvanlara veya hayvan atıklarına dokunduktan sonra muhakkak ellerinizi yıkayın.

  • Elleriniz görünür şekilde kirlendiği zaman sabun ve akan suyla yıkayın.



    Elleriniz görünür şekilde kirli değilse su ve sabunla yıkayın veya alkol bazlı el temizleyicisi kullanın.



    Merak Edilenler Bilinmeyenler ya da Yanlış Bilinenler

    Çin'den veya virüsün tespit edildiği başka bir yerden gönderilmiş olan posta ya da kargo paketlerini almanın güvenli olup olmadığı sorusu birçok kişi tarafından merak edilmektedir. Paket alan kişilerin yeni koronavirüs ile temas etme riski yoktur. Diğer koronavirüslerle olan deneyimlerden, bu tür virüslerin mektup veya paket gibi nesnelerde uzun süre canlı kalamayacağını bilinmektedir.



    Buruna tuzlu su çekmenin virüsten koruyucu bir etkisi yoktur.


    Sarımsak, turşu susam-susam yağı ya da başka bir gıda ile ağırlıklı beslenmenin virüsün bulaşmasında ya da önlenmesinde bir koruyuculuğu bulunmamaktadır.



    Antibiyotikler sadece bakteriyel enfeksiyonlarda yararlıdır. Virüslere bir etkisi ya da tedavisi olmamaktadır.



    Yüzeylerin Virüsten Koruyucu Şekilde Temizlenmesi

    İşyerleri gibi halka açık yerlerde birçok yüzeye sıklıkla hasta kişiler temas etmektedir. Bu açıdan bu yüzeylerin gerek diğer enfeksiyonlar gerek ise COVID-19 yeni Koronavirüsünden temizlenmesi ve dezenfeksiyonu için bazı temizlik kimyasallarının kullanılması gerekmektedir. Bunun için T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından 21.02.2020 tarihinde yayınlanan COVID-19 (2019-n CoV Hastalığı) Rehberi’nde aşağıdaki tablo paylaşılmıştır:




    Tabloya göre dış yüzeylerde, zemin ve duvarın temizliğinde hastalıkların bulaşmasını önlemek adına 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu ve Hidrojen peroksit (oksijenli su) kullanılması uygun olacaktır.



    Kaynaklar

    Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Disease Burden of Influenza. https://www.cdc.gov/flu/about/burden/index.html(Erişim tarihi: 24.02.2020)


    T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. COVID-19 (2019-n CoV Hastalığı) Rehberi. T.C. Sağlık Bakanlığı, 21.02.2020. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Bulasici-hastaliklardb/hastaliklar/2019_n_CoV/rehberler/COVID_19_RehberiV5_21Subat2020.pdf (Erişim tarihi: 24.02.2020)


    T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü. COVID-19 (Yeni Koronavirüs). https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/koronavirus (Erişim tarihi: 24.02.2020)


    T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü. COVID-19 (Yeni Koronavirüs) Korunma Önlemleri. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/KoronaVirusKorunma (Erişim tarihi: 24.02.2020)


    T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü. Dünya Sağlık Örgütü’nün 23.02.2020 Tarihli Yeni Koronavirüs (COVID-19) Durum Raporu. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/Site/HaberDetayi/2259 (Erişim tarihi: 24.02.2020)


    World Health Organization (WHO). Coronavirus disease 2019 (COVID-19) Situation Report – 34 / 23.02.2020. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situationreports/20200223-sitrep-34-covid-19.pdf?sfvrsn=44ff8fd3_2 (Erişim tarihi: 24.02.2020).


Adresimiz;
Atatürk Mah. Meriç Cad. No:5 Kat:1 Turkuaz Plaza
Ataşehir/İstanbul
olarak güncellenmiştir.